२०२४ मध्ये अक्षय ऊर्जा क्षमतेत विक्रमी वार्षिक वाढ झाल्याची पुष्टी आंतरराष्ट्रीय अक्षय ऊर्जा एजन्सी ( IRENA ) ने त्यांच्या नवीनतम अक्षय क्षमता सांख्यिकी २०२५ अहवालात केली आहे. अहवालात असे दिसून आले आहे की जागतिक अक्षय ऊर्जा क्षमता ४,४४८ गिगावॅट (GW) पर्यंत पोहोचली आहे, वर्षभरात अभूतपूर्व ५८५ गिगावॅट वाढ झाल्यानंतर. हे २०२४ मध्ये जोडलेल्या एकूण वीज क्षमतेच्या ९२.५% चे प्रतिनिधित्व करते आणि ऐतिहासिक १५.१% वार्षिक वाढीचा दर नोंदवते जो विक्रमी सर्वोच्च आहे.
या टप्प्यावर असूनही, IRENA ने इशारा दिला की २०३० पर्यंत अक्षय ऊर्जा क्षमता तिप्पट करण्याच्या जागतिक उद्दिष्टापेक्षा विकासाची गती अजूनही कमी आहे. ११.२ टेरावॅट (TW) लक्ष्य पूर्ण करण्यासाठी, वार्षिक वाढ आता १६.६% पर्यंत पोहोचली पाहिजे. अहवालात सततच्या प्रादेशिक असंतुलनाकडेही लक्ष वेधण्यात आले आहे. क्षमता वाढीमध्ये आशियाने सर्वाधिक योगदान दिले आहे, एकट्या चीनने जागतिक नवीन क्षमतेच्या जवळजवळ ६४% योगदान दिले आहे, तर मध्य अमेरिका आणि कॅरिबियनने फक्त ३.२% योगदान दिले आहे.
एकूण नवीन अक्षय ऊर्जा जोडण्यांमध्ये G7 आणि G20 राष्ट्रांचा वाटा अनुक्रमे 14.3% आणि 90.3% आहे. IRENA चे महासंचालक फ्रान्सिस्को ला कॅमेरा यांनी भर दिला की 2024 मध्ये अक्षय ऊर्जा क्षमतेत झालेली विक्रमी वार्षिक वाढ अक्षय ऊर्जांची आर्थिक व्यवहार्यता आणि स्केलेबिलिटी दर्शवते. तथापि, त्यांनी समतापूर्ण जागतिक तैनातीची गरज यावर भर दिला आणि सरकारांना अक्षय लक्ष्ये स्पष्टपणे परिभाषित करण्यासाठी राष्ट्रीय निर्धारित योगदान (NDCs 3.0) च्या पुढील फेरीचा वापर करण्याचे आवाहन केले.
संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांनी प्रगतीचे स्वागत केले परंतु ऊर्जा संक्रमणाला गती देण्याची गरज यावर भर दिला. त्यांनी सांगितले की अक्षय ऊर्जा केवळ जीवाश्म इंधनांना विस्थापित करत नाही तर रोजगार निर्माण करत आहे, ऊर्जा खर्च कमी करत आहे आणि सार्वजनिक आरोग्य सुधारत आहे. त्यांनी एक निष्पक्ष संक्रमण घडवून आणण्याचे आवाहन केले ज्यामुळे सर्व देशांना स्वच्छ, परवडणाऱ्या ऊर्जेचा पूर्णपणे फायदा घेता येईल. तांत्रिक ट्रेंड वाढीला चालना देण्यामध्ये सौर आणि पवन ऊर्जेचे वर्चस्व अधोरेखित करतात.
२०२४ मध्ये एकूण अक्षय ऊर्जा जोडणीमध्ये या दोन्ही स्रोतांचा वाटा ९६.६% होता. सौरऊर्जेचा वाटा ३२.२% ने वाढून १,८६५ GW वर पोहोचला, ज्यामध्ये चीनचा वाटा २७८ GW होता आणि त्यानंतर भारताचा वाटा २४.५ GW होता. पवनऊर्जेची क्षमता १,१३३ GW पर्यंत वाढली, ज्यामध्ये बहुतेक जोडणी चीन आणि अमेरिकेतून आली. इतर अक्षय तंत्रज्ञानांनीही सकारात्मक गती दाखवली. जलविद्युत क्षमता १,२८३ GW पर्यंत वाढली, ज्यामध्ये इथिओपिया, इंडोनेशिया आणि पाकिस्तानचे योगदान उल्लेखनीय आहे.
चीन आणि फ्रान्समधील वाढीमुळे जैवऊर्जेत ४.६ गिगावॅटने वाढ झाली. भूऔष्णिक ऊर्जा ०.४ गिगावॅटने किंचित वाढली आणि ऑफ-ग्रिड सौर क्षमता जवळजवळ तिप्पट झाली, विशेषतः विकसनशील प्रदेशांमध्ये. आयआरईएनए एनडीसी ३.० च्या चौकटीत ऊर्जा धोरणे परिष्कृत करण्यात सदस्य देशांना मदत करत आहे . पॅरिस करार आणि २०३० च्या अजेंडाशी जुळवून घेण्याच्या उद्दिष्टासह, एजन्सी पुढील वर्षांमध्ये गती टिकवून ठेवण्यासाठी आणि अंतर कमी करण्यासाठी मोजता येण्याजोग्या अक्षय क्षमता लक्ष्ये निश्चित करण्याचे महत्त्व अधोरेखित करते. – मेना न्यूजवायर न्यूज डेस्कद्वारे.